Doğalgazlı Isıtma Sistemleri ve Kombi
Doğal gaz esas olarak metan (CH4) ve daha az oranda etan (C4H10) ve propan (C3H8) gibi hidrokarbonlardan meydana gelir. Ayrıca bileşiminde azot (N2), karbondioksit (CO2), hidrojensülfür (H2S) ile helyum (He) gazları da bulunabilir. Ancak H2S zararlı bir bileşen olduğundan, doğal gaz üretim noktasında bu bileşenden temizlenerek boru hattına pompalanır. Doğal gaz renksiz ve kokusuz bir gazdır. Doğal gazın evsel kullanım ve merkezi ısıtma olmak üzere konutlarda iki farklı kullanım alanı vardır. Bu farklı alanlardaki alternatif yakıtlar da farklıdır. Evsel kullanımda alternatifler hava gazı, LPG; ısıtmada ise kömür ve fuel oildir.

• Doğalgaz tesisatı döşemesi ve arıza giderme

• Kombi cihazları satışı, montajı ve demontajı

• Kombi cihazları arıza giderme ve bakımı

• Radyatör döşeme ve bakımı

DOĞALGAZ VE KOMBİ CİHAZLARI HAKKINDA GENEL BİLGİLER

1- Doğalgaz nedir?
2- Niçin doğalgaz?
3- Doğalgaz kullanımında dikkat edilecek hususlar...
4- Doğalgaz tesisatı ile ilgili önemli noktalar.
5- Kombi cihazlarının avantajları ve dezavantajları.
6- Kombi arızaları hakkında bilmeniz gerekenler.
7- Konutlarda enerji tasarrufu için...

DOĞALGAZ NEDİR?
Organik teoriye göre, diğer fosil yakacaklar gibi doğal gaz da milyonlarca yıl önce yaşamış bitki ve hayvan artıklarından oluşmuştur. Yeryüzü kabukları arasına gömülen bu artıklar, basınç ve sıcaklık etkisiyle, kimyasal değişikliklere uğrayarak doğal gazı meydana getirmiştir. genelde doğal gaza sıra dağ yamaçlarında, petrol yatakları ile birlikte veya serbest olarak rastlanılmaktadır.
Dünyadaki bilinen doğal gaz rezervi 100 trilyon m3 mertebesindedir. en büyük rezerv %43 ile eski Sovyetler Birliği topraklarında bulunmaktadır. Türkiye Rusya'dan 1997 yılında 8 milyar m3 doğal gaz ithal etmiştir. Cezayir'den ise sıvılaştırılmış halde 2 milyar m3 gaz ithal edilmiştir.

Türkiye'nin mevcut halde gaz ithal kapasitesi 10 milyar m3 ile sınırlıdır. ancak bunun çok üzerinde gaz talebi bulunmaktadır. Bu talebin karşılanabilmesi için kaynak çeşitlendirilme ve artırılma imkanları araştırılmaktadır. Rusya'dan Karadeniz altından boru hattı ile gazın Türkiye'ye getirilmesi, İran'dan doğal gaz getirilmesi anlaşmaları imzalanmıştır. Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinden ve Avrupa'dan gaz getirilme projeleri gündemdedir. Bugünkü şartlarda 2000 yılına kadar sınırlandırılmış görülen yıllık doğal gaz tüketiminin 2.4 milyar m3'ü konutlarda, 2.2 milyar m3'ü sanayide 5.3 milyar m3'ü enerji üretiminde ve 0.78 milyar m3'ü gübre sanayiinde tüketilmektedir.

NİÇİN DOĞALGAZ?
Doğal gaz ısıtma, pişirme ve kullanma sıcak suyu üretimi amaçları ile özellikle evsel kullanımda çok önemli avantajlar ve yararlar sağlamaktadır :

• Doğal gazın yanma özelikleri mükemmeldir.
• Temiz bir yakıttır, çevreyi kirletmez.
• Zehirsizdir.
• Geriye atık, kül v.s. bırakmaz.
• Ekonomik ve verimli bir yakıttır.
• Önce kullanıp, sonra ödeme yapılır. Kullanımı kolaydır.
• Doğal gazlı cihazlar otomatik kontrole uygundur, bu yüzden konforlu ve ekonomik bir yakıttır.
• Depolama gerektirmez.
• Bağımsız ısıtmaya da, merkezi ısıtmaya da uygundur.

DOĞALGAZ KULLANIMINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

• Doğal gaz zehirsiz, renksiz ve kokusuz bir gazdır.
• Farkedilebilmesi için sonradan doğal gaz dağıtım şirketlerince içine karakteristik bir koku katılır.
• Doğal gazlı cihazlarla zehirlenme olayları , baca tıkanması ve uygun olmayan cihaz kullanımı sonucu yanma ürünü duman gazlarının odaya dolmasıyla meydana gelmektedir.
• Bu nedenle kullanılan cihazlar ve bunların baca tesisatları çok önemlidir.
• Doğal gaz %5-15 oranında hava ile karıştığında yanıcı ve patlayıcı özellik kazanır. Bu nedenle doğal gaz sızıntılarına müsade etmemek, olası sızıntılara karşı doğal gaz tesisatı ve kullanım cihazlarının havalandırılması, kaçak belirlendiğinde bir kıvılcım veya ateşle temastan kesinlikle kaçınılması gerekli önlemlerdir.
• Doğal gaz havadan hafiftir. Bu nedenle tavan seviyelerinde veya yükseklerde toplanma eğilimindedir.
• Doğal gazın yükselme eğilimi havalandırma ve sızıntıların tahliyesi bakımından avantaj sağlar

DOĞALGAZ TESİSATI İLE İLGİLİ ÖNEMLİ NOKTALAR
1. Sirkülasyon pompalarını gidişe alın. (Tesisat hava yapmaz, üst katlar daha rahat çalışır)
2. Kalorifer kazanının üzerinde vana veya kollektör monte etmeyin. Vana salmastrasından damlayan sular, kazan izolasyonunu bozabilir. Vanayı duvardaki kollektör üzerine monte edebilirsiniz.
3. Çatı arasındaki havalık borularını toplayıp, denge deposuna bir yerden girin ve bu boru üzerine vana monte edin.
4. Kalorifer bacası mahyadan (çatının en üst noktasından) en az 80 cm daha yüksek yapılmalıdır.
5. Kazan kapasite seçimi için tesisatı mevcut binalarda (ısınma problemi yoksa) mevcut radyatör sayılarak, toplamı %5-10 arttırarak kapasite hesaplanır.
6. Apartmanın kullanma suyu boyler ile sağlanıyorsa, boyler için ayrı bir kalorifer kazanı monte edilmelidir. Tek kazandan bina ısıtma ve boyler ısıtması söz konusu olduğundan 3 yollu motorlu vana montajı gerekir. Yaz aylarında çok büyük kapasiteli bir kazan devrede kalacaktır.
7. Dıştan geçen doğal gaz hattının kılıf içinden geçirilmesi gerekir. (Toprak içinden geçmeyen, açıktan geçen hat) Boru temizlenip 2 kat antipas, 2 kere yağlı boya ile boyanıp bant ile sarılmalıdır.
8. Doğal gaz tesisatı topraklanmalıdır.
9. Doğal gaz cihazları banyoya konmamalıdır.
10. Ana giriş gaz kesme vanaları PN4 sınıfı çelik vana olmalı. (50 mm.'den büyük ve kazan tesisatı hattında)
11. Cihaz giriş vanaları TSE 9809'a uygun PN1 sınıfı vana olmalı.
12. Çap 50 mm ve altındaki borularda sadece soğuk bükme yapılabilir.
13. Hermetik cihazlar havalandırma boşluğuna bağlanmamalıdır.
14. Kullanılmış yakıt depolarının kesilmesi; Kullanılmış yakıt depolarının kesilerek bina dışına çıkartılması istenirse; a. Depodaki yakıt tamamen boşaltılmalıdır. b. Mazotlu ahşap talaşı ile tüm yüzeyler metal çıkıncaya kadar temizlenmelidir. c. Su ile yıkanmalıdır. d. Kapakları açılarak bir süre havalandırılmalıdır. e. Kesme işlemi yapılırken depo hacminin havalanması temin etmelidir. f. Bu işlemleri mutlaka kalifiye elemanlar yapmalı ve kontrol etmelidir.

KOMBİ CİHAZLARININ AVANTAJLARI VE DEZAVANTAJLARI
Duvara monte edilen şofben tipindeki kombi cihazları hem ısıtma sıcak suyunu, hem de kullanım sıcak suyunu birlikte üretir. Cihazlar atmosferik brülörlü olup; ısıtma ve ısı değiştirici yüzeyleri paslanmaz çelik, bakır ve bronz malzemelerden yapılabilmektedir. Şekil olarak şofbenlere benzer ve duvara asılarak monte edilirler.

Avantajları:
a- Merkezi sistemlerin aksine her dairenin kendi kontrolünü kendisinin yapmasına olanak verirler. Her daire istediği kadar ısınıp, istediği kadar sıcak su kullanırken, tam olarak yaktığı kadar yakıt faturası öder. Apartmanda yakıt faturasını dairelere dağıtmak ve parayı toplama derdi ortadan kalkar.
b- Hem ısıtma, hem de kullanma sıcak suyu temini aynı zamanda mümkündür.
c- Duvara monte edildiği için az yer kaplar.
d- Sirkülasyon pompası ve kapalı genleşme tankı üzerindedir. Paket ve kompakt yapısıyla daire içinde rahatlıkla kullanılabilir.

Dezavantajları:
a- Bir çok kalitede üretilirler. Standard kombilerin ömürleri 5-7 yıl gibi kısadır. Kaliteli ve son teknoloji ürünleri yeni cihazların ise ömrü 20 yılı bulmaktadır.
b- İşletme maliyetleri merkezi sistemlere göre daha yüksektir. Türkiye'de apartman dairelerinin ortalama 100m² olduğu düşünülürse ve konforlu bir şekilde sıcak su kullanılması için en azından 20.000kcal/h kapasite gerektiği düşünülürse her daire için her zaman ısıtma ihtiyacından büyük bir cihaz seçilmek zorundadır. Bu durumda artan dur-kalk sayısına bağlı olarak yakıt tüketimi ve servis giderleri artacaktır. Bu sorunun aşılması için oda sıcaklığına göre de modülasyon yapabilen 3 tam modülasyonlu kombiler tercih edilmelidir. Kombi kesinlikle oda kumanda cihazı ile kullanılmalıdır.
c- Kapasitelerinin sınırlı olması (Genellikle 20.000 - 25.000 kcal/h) villarda kullanımı kısıtlamaktadır. Ama zaten 300m² alanın üzerindeki bir villada yada dubleks dairede sıcak su ihtiyacı da fazla olacağı göz önüne alınarak sıcak su deposu olan (boylerli) cihazlar tercih edilmelidir. Bu tür daireler veya villalar için uygun çözüm Duvar Tipi Yoğuşmalı Kazanların kullanılmasıdır.
d- Standart kombilerin verimleri daha düşüktür. Ama gelişen teknoloji ile yeni model Buderus Kombilerde verim %93,5'a kadar çıkarılmıştır. Bir çok düşük kalite yer tipi kazanda bile bu değer elde edilememektedir. Ama günümüzde baca gazındaki su buharını yoğuşturarak %107-109 verimlere ulaşan yoğuşmalı kazanlar tercih edilmektedir. Buna alternatif olarak Buderus Yoğuşmalı Kombi de kullanılabilir.
e- Çok katlı apartmanlarda ilk yatırım maliyeti yüksek olmaktadır. Her daireye tek tek kombi alınmasıyla, merkezi bir sistem karşılaştırıldığında 3-4 daireli küçük apartmanlar haricinde her zaman kombi sisteminin daha pahalıya çıktığı görülmektedir.

Tüm avantajları ve dezavantajları toparlandığında görülmektedir ki Kombi sistemi bir apartmanda sadece her dairenin kendi ısıtmasını kendi sağlaması avantajı ile tercih edilebilir. Eğer apartmanda bir birlik varsa, merkezi bir kazan dairesi daha verimli ve daha ekonomik olacaktır. Küçük binalarda ise (4-5 katlı binalar veya küçük villalar) pratikliği ile kombi ön plana çıkmaktadır. Önemle üzerinde durulması gereken konu kaliteli üç tam modülasyonlu kombi seçilmesidir.

KOMBİ ARIZALARI HAKKINDA BİLMENİZ GEREKENLER
Cihazınız Çalışmıyor ise,
1- Kombide su olmadığı zaman emniyeti bakımından çalışmamaktadır.Suyu azalmış veya bitmiş olabilir.Standard su basıncı 1.5 bardır.
2- Gaz vanası kapalı olabilir.
3- Elektrik şalteri kapalıdır.
4- Ön paneldeki yaz/kış konum anahtarı farklı bir konumda olabilir.
5- Gaz vanası açık iken cihaz kullanılmak istenmişse, ikaz uyarı veriyor olabilir.
6- Cihaz pilotlu ise, alevi yanmamış olabilir.

Cihazınız Çalışıyor fakat ısıtmıyor,
1- Kalorifer termostat derecesi düşüktür.
2- Dönüş hattındaki filtre tıkalıdır.
3- Kombinin ısıyı algılayan parçalarında sorun olabilir.
4- Peteklerin ve boruların temizlenmesi gerekebilir.
5- Petekler kapalı olabilir.(Vanaları)

Cihaz patlamalı yanıyor,
Birkaç saniye içinde geç yanar ise, gaz birikmesi olur ve şiddetli yanma yapar gaz ve çakmak ayarlarına bakınız.
Kombinizin yıllık bakımını ihmal etmeyin.!!

Sıcak su geldiğinde petekler çok ısınırsa,
Musluktan sıcak su akarken dalgalanma yapar.Anında ısınır ve soğur.Su devreye girdiğinden peteklerdeki kapama işlemini gerçekleştiremediğinden kaynaklanır.

Radyatörlerin üst kısmı sıcak fakat altı soğuk ise,
1- Filtresi tıkalıdır.
2- Peteklerdeki su kirlidir.
3- Kombinizdeki ayarlar farklı olabilir.
4- Sıcak su ve peteklerdeki ayrıştırıcı parçalarında arıza meydana gelmiştir.
5- Tesisatın döşeme biçiminde hata yapılmıştır.
6- Kombiye yakın olan peteklerin vanası kısık olursa, diğerlerine akım daha hızlı olur.

Cihaz su akıtıyor ise,
1- Su gereğinde fazla olabilir.(1.5 bar)
2- Tesisat bağlantılarında aşınma olabilir.
3- İmbisat deposunda sorun olabilir.
4- Hava tahliye arızası meydana gelmiştir.
5- Su doldurma vanası arızalıdır.
6- Peteklerin hava alma yerinden su basıncını kontrol edebilirsiniz.

Cihaz ses çıkarıyor,
1- Fan motorunda sorun olabilir.
2- Haznedeki suda hava olabilir.
3- Devir daim motorunda sorun olabilir.
4- Sıcak su ve peteklerdeki ayrıştırıcı parçalarında arıza meydana gelmiştir.

KONUTLARDA ENERJİ TASARRUFU NASIL OLUR?
1- Kışın insanlar bol ve kalın giysilerle, vücut ısısının dışarıya atılmasını önlerler. Normal bir insan, 2,5 m2 bir deri alanına sahiptir. Hareket halinde kışın 100 kcal/h dışarıya enerji atar. Bol giysilerde vücutla dış hava arasında husule gelen hava boşluğu çok iyi bir izolasyon tabakası teşkil eder.
2- Ülkemizde hemen hemen bütün kazan daireleri bodrum katlarının en kötü bölümlerinde tesis edilmiştir. Bu hacimlerde kazanlar yanma için gerekli taze havayı alamaz. Yanma eksik olur, verim düşer, yanmamış gazlar çoğalır. Aynı şekilde bu gazlar dar, küçük ve kirli bacalarda boğulur. Şehir hava kirliliğine esas teşkil eden olaylardan biri budur.
3- Evlerimizde; kazanları düşük sıcaklıkta gece-gündüz yakmak, gündüzleri yakıp, gece söndürmekten daha ekonomiktir. Kış günleri; sıcak suyu haftanın yedi günü 42°C'da devamlı vermek haftada 3 gün vermekten daha ucuza mal olabilir.
4- Antre,koridor,merdiven holü, bodrum ve kullanılmayan kiler ve odalardaki radyatörleri söküp attığımız takdirde konforumuzdan hiçbir şey kaybetmeyiz.
5- Her radyatöre termostatik vana monte edilmeli ve uygun sıcaklıkta ayarlanmalıdır.
6- Kışın soğuk günlerde evin iç sıcaklığı en çok 20°C konfor sıcaklığına ayarlanmalıdır.
7- Giyiminize dikkat ediniz. Özellikle yaşlı ve çocukların giysilerini uygun seçiniz.
8- Odalarda; masa, sandalye ve yataklarınızı dış duvarlardan uzak tutunuz.
9- Güney cephesi pencerelerden gündüzleri güneş girmesini sağlayınız. Geceleri bu pencereleri pancur, perde ve rüzgarlık ile kapatınız.
10- Geceleri uyurken kalın örtünerek oda sıcaklığını 15°C ila 18°C'ye düşürünüz.
11- Güneş alan camlarınızı her gün temizleyiniz. Güneşin pasif ısıtmasını sağlayınız. Bu cam önlerinde yeşil bitki üretiniz.
12- Gece, gündüz ısınan evleri %50-%55 rutubetlendiriniz. 18°C ısınan bir odanın rutubetlendirilmesi halinde hissedeceğiniz efektif konfor sıcaklığı 20°C üstünde olacaktır. Çünkü, nemli hava sıcaklığı daha iyi tuttuğundan, buharlaşma azalacak vücudunuz daha az ısı kaybedecektir.
13- Çok soğuk günlerde özellikle yaşlı ve çocukları bal, şeker ve vitaminle takviye ediniz. İnsanlar bu takviye ile bulundukları sıcaklıktan 2°C fazla konfor hissedebilirler.
14- Radyatörlerin üstlerini ve önlerini kapatmayınız.
15- Radyatör arkalarını tecrid ediniz.
16- Sıcak su olmayan günler banyo radyatörünü kısınız.
17- Perdelerinizin radyatör önünü kapatmamasına dikkat ediniz.
18- Kullanmadığınız oda, kiler antre ve merdiven radyatörlerini kapatınız.